Odnaleziony wiele lat pod podłogą jednego z domów w Harasiukach zbiór szklanych negatywów zostanie opublikowany na portalu Zbiory Społeczne (zbioryspołeczne.pl). Stanie się dostępny dla wszystkich Harasiuczaninów i Harasiuczanek – także dla tych, którzy opuścili rodzinne strony albo są potomkami dawnych mieszkańców naszej miejscowości. Zdjęcia wykonane 100 lat temu w Harasiukach będą mogli oglądać wszyscy zainteresowani historią, historią wsi, starymi zdjęciami i archiwaliami.
„Skarb z Harasiuk” to zbiór około 1000 szklanych negatywów wykonanych w latach 20. i 30. XX wieku przez Teofila Jaśkiewicza – nauczyciela i kierownika miejscowej szkoły. Wiek temu posiadanie aparatu fotograficznego było wielką rzadkością, a zrobienie z niego użytku w ten sposób, jak uczynił to Teofil Jaśkiewicz – niespotykane. Kierownik szkoły wykonał bowiem setki portretów mieszkańców, indywidualnych i zbiorowych: dzieci, kawalerów i panien na wydaniu, wielopokoleniowych rodzin, szkolnych klas. W czasie II wojny światowej uciekł z Harasiuk, a szklane negatywy ukrył na strychu. Odkryto je przypadkiem dopiero w 2005 r. podczas remontu domu. To jeden z największych zbiorów tzw. chłopskiej fotografii odkrytych w Polsce.
Muzeum Starej Fotografii i Starych Aparatów w Zamościu wiele lat temu pokazało niewielką część zbioru na wystawach w Harasiukach oraz w albumie z fotografiami Teofila Jaśkiewicza, wydanym wspólnie z Urzędem Gminy w Harasiukach i Gminnym Ośrodkiem Kultury (nakład wyczerpany).
W ramach nowego projektu przygotowane zostaną kolejna wystawa i wydawnictwo. Przede wszystkim jednak zbiór stanie się dostępny w przestrzeni internetowej. Mamy nadzieję, że dzięki temu oraz dzięki spotkaniom z mieszkańcami Harasiuk uda się uzupełnić wiedzę o Harasiuczanach i Harasiuczankach uwiecznionych na szklanych negatywach przez Teofila Jaśkiewicza, a także lepiej udokuemntować lokalną historię.
Konserwacją, digitalizacją i opisaniem „skarbu z Harasiuk”, znanego także jako „skarb spod podłogi”, a następnie zamieszczeniem fotografii w Otwartym Systemie Archiwizacji i na portalu Zbiory Społeczne zajmie się Fundacja „Obywatelski Wschód” z Zamościa we współpracy z Muzeum Starej Fotografii i Starych Aparatów w Zamościu. Gminne Centrum Kultury w Harasiukach zostało partnerem tego przedsięwzięcia. Także Publiczna Szkoła Podstawowa w Harasiukach włączy się w przedsięwzięcie.
Projekt realizowany przez Fundację „Obywatelski Wschód” otrzymał dotację w ramach programu Centrum Archiwistyki Społecznej „Dziedzictwo Społeczne. Edycja 2026”.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo społeczne” prowadzonego przez Centrum Archiwistyki Społecznej.
